Czy pracodawca może omówić udzielenia mi zgody na wykorzystanie zaległego urlopu wypoczynkowego?

Zgodnie bowiem z art. 161 k.p. pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w roku kalendarzowym, w którym nabył on do niego prawo, w myśl zaś art. 163 § 1 k.p. urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem lub w terminie indywidualnie ustalonym, zgodnie z art. 163 § 11. k.p Równocześnie jednak art. 164-167 k.p. przewidują przypadki, w których z przyczyn dotyczących zarówno pracownika, jak i pracodawcy następuje przesunięcie terminu urlopu, niemożność jego rozpoczęcia w ustalonym terminie, niemożność jego wykorzystania w pełnym wymiarze czy wreszcie odwołanie pracownika z urlopu.

W tych sytuacjach art. 168 k.p. przewiduje powinność udzielenia pracownikowi niewykorzystanego zgodnie z planem urlopu wypoczynkowego najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Przyjmuje się, że termin ten jest zachowany, jeżeli pracownik rozpoczął urlop przed upływem 30 września następnego roku kalendarzowego.

Zgodnie z wyrokiem SN z 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/2005, LexisNexis nr 398481, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 354) pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody. Udzielenie na podstawie art. 168 k.p. urlopu wypoczynkowego za poprzednie lata w pierwszym kwartale w tym okresie następnego roku nie wymaga zgody pracownika także wówczas, gdy w tym samym czasie biegnie okres wypowiedzenia umowy o pracę (por. wyrok SN z 2 września 2003 r., I PK 403/2002, LexisNexis nr 368633, OSNP 2004, nr 18, poz. 310).

Nieudzielenie zaległego urlopu do końca pierwszego kwartału do dnia 30 września następnego roku nie powoduje utraty prawa do niego. Prawo pracownika do niewykorzystanego urlopu nie może być skutecznie dochodzone z upływem okresu przedawnienia roszczenia do niego, czyli zgodnie z art. 291 § 1 k.p. z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Warto w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 20 lutego 1980 r. (V PZP 6/79, LexisNexis nr 301377, OSNCP 1980, nr 7-8, poz. 131), że w razie przesunięcia urlopu na inny termin, niż zostało to ustalone w planie urlopowym, z przyczyn leżących po stronie pracodawcy lub pracownika, wykraczający poza rok kalendarzowy, o którym mowa w art. 161 k.p., bieg przedawnienia roszczenia o urlop rozpoczyna się z nadejściem terminu, na który nastąpiło przesunięcie terminu urlopu. Stosownie do art. 168 udzielenie urlopu niewykorzystanego zgodnie z planem musi nastąpić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego, chyba że termin wykorzystania przesuniętego urlopu wyznaczono lub przesunięto na termin wykraczający poza wskazany termin roku następnego. Termin przedawnienia rozpoczyna się wtedy z nadejściem terminu, na który nastąpiło przesunięcie urlopu.

Nieudzielenie zaległego urlopu wypoczynkowego do 30 września roku kalendarzowego następującego po roku, w którym pracownik nabył do niego prawo, może być poczytane za wykroczenie przeciwko prawom pracownika zagrożone karą grzywny.

Po upływie 30 września następnego roku kalendarzowego pracownik może sądownie dochodzić udzielenia urlopu do czasu przedawnienia roszczenia o ten urlop. Jak stwierdził SN w wyroku z dnia 5 grudnia 2000 r., I PKN 121/00, OSNAPiUS 2002, nr 15, poz. 353, zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu zaległego urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia nieobecności pracownika w pracy. Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca pierwszego kwartału (obecnie do dnia 30 września) następnego roku kalendarzowego nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez zgody pracodawcy.