Dziedziczenie według prawa greckiego

Według greckich przepisów regulujących dziedziczenie ustawowe, jeżeli zmarły pozostawił dzieci a nie pozostawił małżonka to dzieci dziedziczą całość. (art. 1819–1825 greckiego kodeksu cywilnego).

Nie naruszając woli zmarłego wyrażonej w testamencie, jeżeli dziecko nie otrzyma zapisanego spadku w testamencie i nie zostanie wydziedziczone to będzie mu przysługiwał prawo do zachowku w wysokości połowy udziału, który przypadłby mu w razie dziedziczenia ustawowego. (art. 1825 greckiego kodeksu cywilnego i art. 11 ustawy nr 3719/2008).

Zachowek odpowiada połowie udziału przypadającego przy dziedziczeniu ustawowym. Uprawniony do zachowku z mocy prawa jest uwzględniony jako spadkobierca prawowity w odniesieniu do tego udziału spadkowego (art. 1825 greckiego kodeksu cywilnego).

Metoda obliczania tego wskaźnika jest skomplikowana. Uwzględnia się świadczenia podlegające opodatkowaniu, które uprawniony otrzymał już od spadkodawcy, oraz całkowitą (nominalną) wartość masy spadkowej (art. 1830–1834 greckiego kodeksu cywilnego).

Wszczynając odpowiednie postępowanie, uprawniony do zachowku może dochodzić stwierdzenia nieważności darowizny dokonanej przez spadkodawcę za jego życia, jeżeli masa spadkowa, która nadal istnieje w chwili śmierci spadkodawcy, jest niewystarczająca do pokrycia zachowku. Prawo do wytoczenia powództwa podlega przedawnieniu po dwóch latach od śmierci spadkodawcy (art. 1835–1838 greckiego kodeksu cywilnego).

Uprawniony do zachowku z mocy prawa nie otrzyma zachowku, jeżeli został wydziedziczony przez spadkodawcę (art. 1839–1845 greckiego kodeksu cywilnego) lub jeżeli został wyłączony od dziedziczenia (art. 1860–1864 greckiego kodeksu cywilnego).

W sprawach związanych z dziedziczeniem właściwy jest sąd spadku, tj. rejonowy sąd cywilny w rejonie, w którym spadkodawca posiadał miejsce zamieszkania w chwili śmierci lub miejsce pobytu w przypadku braku miejsca zamieszkania, lub rejonowy sąd cywilny w stolicy państwa w przypadku braku miejsca pobytu (art. 30 i 810 greckiego kodeksu postępowania cywilnego).

Do sporządzania i zabezpieczenia testamentów właściwi są również notariusze.

Ponadto, do przyjmowania deklaracji dotyczących podatku od spadków i darowizn oraz nakładania podatków od spadków i darowizn właściwe sią również greckie organy podatkowe.

Oświadczenia o odrzuceniu spadku lub zapisu przez któregokolwiek ze spadkobierców (spadkobiercę testamentowego, spadkobiercę ustawowego, spadkobiercę prawowitego). Odrzucenia należy dokonać w terminie czterech miesięcy od dnia, w którym strona odrzucająca spadek dowiedziała się o otwarciu spadku i o przyczynie otwarcia. Jeżeli spadkodawca lub spadkobierca zamieszkiwał za granicą, termin odrzucenia spadku zostaje przedłużony do jednego roku (art. 812 greckiego kodeksu postępowania cywilnego i art. 1847–1859 kodeksu cywilnego);

W terminie wyznaczonym na odrzucenie spadku (tj. w ciągu czterech miesięcy lub jednego roku, jeżeli spadkodawca lub spadkobierca zamieszkiwał za granicą w chwili otwarcia spadku – art. 1847 greckiego kodeksu cywilnego) spadkobierca może złożyć w sekretariacie sądu spadku (w art. 810 greckiego kodeksu postępowania cywilnego określa się, który sąd rozpatrujący sprawy spadkowe, jest właściwy) oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W tym przypadku spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza przejmuje odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku (art. 1902 i 1904 greckiego kodeksu cywilnego).

Spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza musi sporządzić spis inwentarza stanu czynnego spadku w terminie czterech miesięcy. Majątek spadkowy stanowi majątek, który jest odrębny od majątku osobistego spadkobiercy. Spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza musi spłacić wierzycieli spadkowych, a następnie zapisobierców. W przypadku oświadczeń o zrzeczeniu się aktywów majątku spadkowego spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza musi zwrócić się o pozwolenie do sądu spadku (art. 1902–1912 greckiego kodeksu cywilnego i art. 812, 838–841 greckiego kodeksu postępowania cywilnego).

Spadek przechodzi automatycznie na spadkobiercę w momencie śmierci spadkodawcy. W związku z tym zasadniczo nie wymaga się żadnego wyraźnego oświadczenia o przyjęciu spadku (art. 1846 greckiego kodeksu cywilnego).

Jeżeli swoim zachowaniem spadkobierca wskazuje, że pragnie zostać spadkobiercą (poprzez udział w dziedziczeniu), uznaje się, że przyjął on spadek w drodze milczącej zgody (art. 1849 greckiego kodeksu cywilnego).

Jeżeli spadkobierca nie skorzystał z prawa do odrzucenia spadku w wyznaczonym terminie (tj. w ciągu czterech miesięcy lub jednego roku, jeżeli spadkodawca lub spadkobierca zamieszkiwał za granicą w chwili otwarcia spadku – art. 1847 greckiego kodeksu cywilnego), domniemywa się, że doszło do przyjęcia spadku (w art. 1850 greckiego kodeksu cywilnego).

Istnieje wyjątek od zasady automatycznego przyjęcia spadku, w przypadku gdy przedmiotem dziedziczenia jest tytuł własności lub każde inne prawo rzeczowe do nieruchomości. W takim przypadku oświadczenie o przyjęciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia należy zarejestrować w rejestrze aktów notarialnych lub rejestrze gruntów, a spadkobierca nabywa prawo rzeczowe z mocą wsteczną od momentu śmierci spadkodawcy (art. 1846, 1193, 1195 i 1198 greckiego kodeksu cywilnego).

Spadkobierca jako następca prawny spadkodawcy pod tytułem ogólnym odpowiada za długi spadkowe również swoim majątkiem osobistym, w odróżnieniu od zapisobierców, którzy są spadkobiercami spadkodawcy pod tytułem szczególnym (art. 1901 greckiego kodeksu cywilnego).

W terminie na odrzucenie spadku (tj. w ciągu czterech miesięcy lub jednego roku, jeżeli spadkodawca lub spadkobierca zamieszkiwał za granicą w chwili otwarcia spadku – art. 1847 greckiego kodeksu cywilnego) spadkobierca może złożyć w sekretariacie sądu spadku oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W tym przypadku spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza przyjmuje odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku (art. 1902 i 1904 greckiego kodeksu cywilnego).

Spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza musi sporządzić spis inwentarza stanu czynnego spadku w terminie czterech miesięcy. Majątek spadkowy stanowi majątek, który jest odrębny od majątku osobistego spadkobiercy. Spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza musi spłacić wierzycieli spadkowych, a następnie zapisobierców. W przypadku oświadczeń o zrzeczeniu się aktywów majątku spadkowego spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza musi zwrócić się o pozwolenie do sądu spadku (art. 1902–1912 greckiego kodeksu cywilnego i art. 812, 838–841 kodeksu postępowania cywilnego).

Do zarejestrowania odziedziczonej nieruchomości konieczny jest dokument urzędowy (zazwyczaj akt notarialny o przyjęciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia). Musi on zostać złożony we właściwym organie (rejestrze aktów notarialnych lub rejestrze gruntów) działającym w miejscu, w którym położona jest dana nieruchomość.

Każda zainteresowana strona (spadkobierca, zapisobierca, powiernik, wykonawca testamentu, wierzyciele spadkowi, nabywca spadku) może zwrócić się do sędziego rejonowego sądu cywilnego właściwego dla sprawy spadkowej z wnioskiem o wydanie aktu poświadczenia dziedziczenia w ramach postępowania nieprocesowego (art. 819 greckiego kodeksu postępowania cywilnego).

Akt poświadczenia dziedziczenia jest to dokument wydany przez sędziego rejonowego sądu cywilnego właściwego dla sprawy spadkowej, który to dokument zawiera informacje dotyczące dziedziczenia (statusu i praw, udziału w spadku) (art. 1961 greckiego kodeksu cywilnego i art. 820 greckiego kodeksu postępowania cywilnego). Akt poświadczenia dziedziczenia może mieć charakter dokumentu osobistego (w którym poświadcza się status i udział tylko jednej osoby) lub dokumentu zbiorowego (wydanego współspadkobiercom lub więcej niż jednej osobie) (art. 1960 kodeksu cywilnego).

 Akt poświadczenia dziedziczenia charakteryzuje się walorem zaufania publicznego. Wszystkie osoby trzecie dokonujące transakcji w dobrej wierze z osobą wskazaną w akcie poświadczenia dziedziczenia jako spadkobierca podlegają ochronie (art. 822 greckiego kodeksu postępowania cywilnego i art. 1963 greckiegokodeksu cywilnego).

Jeżeli przedmiotem dziedziczenia jest prawo rzeczowe do nieruchomości, spadkobierca może zarejestrować akt poświadczenia dziedziczenia (art. 1846, 1193, 1195 i 1198 greckiego kodeksu cywilnego).

Oprócz aktu poświadczenia dziedziczenia istnieją także inne dokumenty potwierdzające status i prawa spadkobiercy (takie jak odpis testamentu, akty stanu cywilnego, wniosek o wydanie orzeczenia deklaratywnego itp.).

Dobrowolne rozporządzenie spadkiem jest możliwe wyłącznie za pomocą testamentu (art. 1710 i 1712 kodeksu cywilnego).

Przewiduje się następujące rodzaje testamentów:

a) testamenty zwykłe:

testament holograficzny: w całości własnoręcznie spisany, opatrzony datą i podpisany przez spadkodawcę (bez korzystania z urządzeń mechanicznych) (art. 1721–1723 greckiego kodeksu cywilnego). Tego rodzaju testamentu nie trzeba składać w żadnym organie. Po śmierci spadkodawcy każda osoba, u której znajduje się testament holograficzny, dowiedziawszy się o śmierci spadkodawcy, musi bez zbędnej zwłoki przekazać testament do ogłoszenia sędziemu rejonowego sądu cywilnego właściwego dla miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu spadkodawcy albo dla miejsca zamieszkania danej osoby lub też dowolnemu greckiemu urzędowi konsularnemu, jeżeli osoba, u której znajduje się testament, przebywa za granicą (art. 1774–1775 greckiego kodeksu cywilnego);

b)testament zapieczętowany: sporządzany przez spadkodawcę i składany w zapieczętowanej kopercie u notariusza w obecności trzech świadków lub dwóch notariuszy i jednego świadka. Po śmierci spadkodawcy notariusz musi bez zbędnej zwłoki osobiście doręczyć oryginał testamentu sędziemu rejonowego sądu cywilnego właściwego dla rejonu, w którym znajduje się jego kancelaria notarialna (art. 1738–1748 i 1769 greckiego kodeksu cywilnego);

c) testament publiczny: ogłaszany ustnie przez spadkodawcę notariuszowi w obecności trzech świadków lub dwóm notariuszom w obecności jednego świadka. Na tej podstawie zostaje sporządzony akt notarialny. Akt notarialny zawiera testament i zostaje przekazany na przechowanie notariuszowi, który, dowiedziawszy się o śmierci spadkodawcy, musi bez zbędnej zwłoki przesłać odpis testamentu sędziemu rejonowego sądu cywilnego właściwego dla rejonu, w którym znajduje się jego kancelaria notarialna (art. 1724–1737 i 1769 greckiego kodeksu cywilnego);

We wszystkich przypadkach spadkodawca musi mieć zdolność do czynności prawnych, działać z własnej i nieprzymuszonej woli, a także spełniać wymogi określone w prawie dotyczące legalnego wykonania wszystkich rodzajów testamentów.

Alternatywnym rozwiązaniem jest sporządzenie umowy darowizny na wypadek śmierci (donatio mortis causa) (art. 2032–2035 greckiego kodeksu cywilnego). W tym przypadku obdarowanego nie uznaje się jednak za spadkobiercę darczyńcy ani za następcę prawnego pod tytułem ogólnym.

Po śmierci spadkodawcy notariusz, u którego znajduje się testament, musi przesłać odpis testamentu, w przypadku testamentu publicznego, sędziemu rejonowego sądu cywilnego, a w przypadku testamentu zapieczętowanego lub szczególnego musi osobiście doręczyć oryginał testamentu do ogłoszenia sędziemu rejonowego sądu cywilnego właściwego dla rejonu, w którym znajduje się jego kancelaria notarialna (art. 1769–1780 greckiego kodeksu cywilnego oraz art. 807–811 greckiego kodeksu postępowania cywilnego). Każda osoba, u której znajduje się testament holograficzny, dowiedziawszy się o śmierci spadkodawcy, musi bez zbędnej zwłoki przekazać testament do ogłoszenia sędziemu rejonowego sądu cywilnego właściwego dla miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu spadkodawcy albo dla miejsca zamieszkania danej osoby (art. 1774–1775 greckiego kodeksu cywilnego oraz art. 807–811 greckiego kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli osoba, u której znajduje się testament, mieszka za granicą, może ona złożyć testament w dowolnym greckim urzędzie konsularnym.

Ponieważ w dniu 4 lipca 2012 roku wydano Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (dalej – Rozporządzenie). Wskazany akt prawny wszedł w życie 17 sierpnia 2015 roku.

Cały statut spadkowy, co do zasady poddany zostanie prawu miejsca zwykłego pobytu z chwili śmierci spadkodawcy (art. 21 ust. 1 Rozporządzenia). Wybór prawa ograniczony zostanie do prawa państwa obywatelstwa spadkodawcy z chwili wyboru prawa lub z chwili śmierci. Prawo właściwe dla ważności materialnej testamentu, zostanie uzależnione od statutu spadkowego. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia, testament będzie podlegał prawu, które na mocy niniejszego rozporządzenia byłoby prawem właściwym dla dziedziczenia po osobie dokonującej rozrządzenia, gdyby osoba ta zmarła w dniu dokonania rozrządzenia. Co do zasady, będzie to zatem prawo miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy z chwili sporządzenia testamentu.

W kwestii jurysdykcji, art. 4 Rozporządzenia stwierdza jedynie, że sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, mają jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku. Z kolei w kwestii uznawania orzeczeń, art. 39 ust. 1 Rozporządzenia stanowi, że orzeczenie wydane w państwie członkowskim jest uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania.

porada_online_1png